Ayşe Hafsa Sultan, Kırım Hanı Mengli Giray’ın kızı, Yavuz Sultan Selim’in eşi, Kanûnî Sultan Süleyman’ın annesidir. 1480 yılında Kırım’da, Salacık Han Sarayı’nda doğmuştur. 15 yaşına kadar burada yaşamış, 1495 yılında Osmanlı şehzadesi Yavuz Sultan Selim ile evlenerek şehzadenin valilik yaptığı Trabzon’a gitmiştir. Yavuz Sultan Selim’in padişah olduğu 1512 yılına kadar geçen sürede burada yaşamıştır. Bu yıllara tesadüf eden 1494 yılında şehzade Süleyman’ı doğurmuştur. Süleyman’ın haricinde Hatice, Kamer ve Salih adında üç çocuğunun daha olduğu, bunlardan Kamer ve Salih’in çok küçük yaşlarda vefat ettiği rivayet olunmaktadır.

Şehzade Süleyman 1509 yılında sırasıyla Şarki Karahisar ve Bolu’ya sancak beyi olarak atanmış ise de her iki atamaya da amcası, Amasya Valisi şehzade Ahmet’in itiraz etmesi üzerine Kırım’da ki Kefe Sancak Beyliğine gönderilmiştir. Fakat babası Yavuz Sultan Selim, 1512 yılında padişah olunca Saruhan Sancak Beyi olarak atanmıştır. Bu esnada Hafsa Sultan da oğlu Şehzade Süleyman ile birlikte Manisa’ya gelmiştir. Yavuz Sultan Selim’in dokuz yıl süren padişahlığı döneminde Saray-ı Amire de denilen Manisa Sarayı’nda yaşamış, Burada bulunduğu süre zarfında cami, medrese, imaret ve sıbyan mektebi yaptırmış(Sultan Camii külliyesi), bu tesislerin işletilmesi için de bir vakıf kurmuştur. Hafsa Sultan’ın sağlığında inşaatına başlanan hamam ve dârüşşifâ ise o öldükten sonra oğlu Kanûnî Sultan Süleyman tarafından tamamlatılmıştır.

Bir sonbahar günü hastalanan Hafsa Sultan, Merkez Efendi’nin hazırlamış olduğu ve 41 çeşit bitki ve baharat karışımından meydana gelen macun sayesinde sağlığına kavuşunca bu macunun halka dağıtılmasını istemiştir. Vücut bağışıklığını arttıran macun, zamanla Sultan Camii kubbelerinden halka saçılmış, saçımın özellikle Nevruz’a denk gelmesi, geleneksel bir Türk kültür öğesinin yeni bir form ve muhtevada yaşamasına, günümüze intikaline vesile olmuştur.

Yavuz Sultan Selim’in vefatından sonra İstanbul’a giden şehzade Süleyman, 30 Eylül 1520 yılında padişah olarak Osmanlı tahtına oturmuştur. Annesinin ısrarı üzerine, onu da yanına almıştır. Ömrünün son günlerini burada geçiren Hafsa Sultan, 19 Mart 1534 tarihinde 54 yaşında iken Topkapı Sarayı’nda vefat etmiştir. Mezarı Sultan Selim Camii haziresinde yer almaktadır.

Manisa şehir merkezindeki mahallelerden birisine adı verilen Hafsa Sultan’ın, Sultan Parkı’nda da bir büstü yer almaktadır.